CYBERBEZPIECZEŃSTWO – KLUCZ ODPOWIEDZI I SAMOOCENA Tematy: phishing + OSINT Maksymalna liczba punktów: 10 ====================================================================== ZASADY SAMOOCENY ====================================================================== 1. Najpierw wykonaj wszystkie zadania bez zaglądania do odpowiedzi. 2. Dopiero po zakończeniu otwórz ten klucz. 3. Porównaj swoje odpowiedzi z podanymi kryteriami. 4. Przyznawaj sobie punkty uczciwie. 5. Nie musisz mieć odpowiedzi zapisanej dokładnie tak samo jak w kluczu. Liczy się poprawny tok rozumowania. 6. Na końcu podaj prowadzącemu TYLKO łączną liczbę punktów: 0–10. ====================================================================== PUNKTACJA ====================================================================== ZAJĘCIA 1 – maksymalnie 4 punkty ZAJĘCIA 2 – maksymalnie 6 punktów RAZEM: 10 punktów ====================================================================== ZAJĘCIA 1 – ODPOWIEDZI I PUNKTACJA Maksymalnie: 4 pkt ====================================================================== ---------------------------------------------------------------------- 1. JAKA JEST PRAWDZIWA DOMENA? Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- A) https://www.google.com/ Domena: google.com B) https://google.com.login-security.example/ Właściwa domena szkoleniowa: login-security.example "google.com" jest tutaj tylko częścią nazwy/subdomeny. C) https://konto-bank.example/ Domena szkoleniowa: konto-bank.example D) https://microsoft.com.account-security.example/ Właściwa domena szkoleniowa: account-security.example "microsoft.com" nie jest tutaj domeną główną. E) https://support.mozilla.org/ Domena: mozilla.org F) https://paypal.com.secure-login.example/ Właściwa domena szkoleniowa: secure-login.example "paypal.com" jest tylko częścią adresu. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli poprawnie rozpoznałeś co najmniej 5 z 6 adresów. 0,5 pkt – jeśli poprawnie rozpoznałeś 3–4. 0 pkt – jeśli mniej niż 3. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 2. ANALIZA WIADOMOŚCI PHISHINGOWEJ Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- Poprawne sygnały ostrzegawcze mogą obejmować: - podejrzany adres nadawcy, - domenę niezgodną z prawdziwą domeną Microsoft, - presję czasu: "15 minut", - groźbę blokady konta, - link prowadzący do podejrzanej domeny, - prośbę o szybkie logowanie, - próbę wywołania strachu, - konieczność podania danych uwierzytelniających. Poprawna metoda weryfikacji: Nie korzystać z linku z wiadomości. Samodzielnie wejść na znany adres Microsoft 365 / uruchomić aplikację albo skontaktować się z administratorem. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli znalazłeś minimum 5 sensownych sygnałów i podałeś bezpieczną metodę weryfikacji. 0,5 pkt – jeśli znalazłeś 3–4 sygnały albo nie podałeś metody weryfikacji. 0 pkt – jeśli znalazłeś mniej niż 3 sygnały. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 3. SPRAWDŹ SERWIS, ZANIM MU ZAUFASZ Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- ICANN / WHOIS / RDAP: Poprawnie wykonane ćwiczenie oznacza, że dla przynajmniej dwóch domen odnalazłeś część informacji takich jak: - rejestrator, - data utworzenia, - serwery DNS. Nie wszystkie dane muszą być zawsze publicznie widoczne. VirusTotal: Poprawne wnioski: 1. Wynik pokazuje, czy silniki bezpieczeństwa zgłaszają zagrożenie. 2. Brak wykrycia NIE oznacza, że strona jest na pewno bezpieczna. 3. VirusTotal jest tylko jednym ze źródeł informacji. 4. Nowa lub jeszcze nierozpoznana strona może nie być wykrywana. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli wykonałeś oba elementy ćwiczenia i rozumiesz, że wynik VirusTotal nie daje 100% gwarancji. 0,5 pkt – jeśli wykonałeś tylko ICANN/WHOIS albo tylko VirusTotal. 0 pkt – jeśli ćwiczenie nie zostało wykonane. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 4. MINI OSINT Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- Poprawnie wykonane zadanie powinno zawierać większość z poniższych: - oficjalna domena, - adres siedziby, - oficjalny numer telefonu, - oficjalny profil społecznościowy, - publiczny dokument PDF. Poprawny wniosek: Informacje publiczne mogą pomóc oszustowi stworzyć wiarygodniejszą wiadomość, np. użyć prawdziwej nazwy organizacji, działu, wydarzenia, numeru telefonu, dokumentu albo aktualnego tematu. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli znalazłeś minimum 4 z 5 informacji i potrafiłeś wskazać, jak mogą zostać wykorzystane w socjotechnice. 0,5 pkt – jeśli znalazłeś 2–3 informacje. 0 pkt – jeśli mniej niż 2. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ====================================================================== SUMA PO ZAJĘCIACH 1 ====================================================================== Ćwiczenie 1: ____ / 1 Ćwiczenie 2: ____ / 1 Ćwiczenie 3: ____ / 1 Ćwiczenie 4: ____ / 1 SUMA: ____ / 4 pkt ====================================================================== ZAJĘCIA 2 – ODPOWIEDZI I PUNKTACJA Maksymalnie: 6 pkt ====================================================================== ---------------------------------------------------------------------- 1. LEPSZE WYSZUKIWANIE INFORMACJI Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- Poprawne zastosowanie operatorów: site:domena.pl - ogranicza wyniki do wskazanej domeny. site:domena.pl filetype:pdf - szuka dokumentów PDF w danej domenie. site:domena.pl "kontakt" - szuka dokładnej frazy "kontakt" w obrębie domeny. site:domena.pl "regulamin" - szuka dokładnej frazy "regulamin". PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli wykonałeś wszystkie 4 wyszukiwania i potrafisz wyjaśnić, do czego służą przynajmniej 3 z nich. 0,5 pkt – jeśli wykonałeś 2–3. 0 pkt – jeśli mniej niż 2. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 2. CZY STRONA JEST PRAWDZIWA? Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- Poprawna procedura powinna zawierać większość kroków: - sprawdzenie adresu nadawcy, - sprawdzenie domeny linku, - nieklikanie w podejrzany link, - samodzielne otwarcie znanego adresu poczty/panelu, - sprawdzenie oficjalnych komunikatów, - kontakt z administratorem, jeśli nadal są wątpliwości. Poprawny wniosek: Nie korzystamy z przycisku logowania w podejrzanym e-mailu, ponieważ może prowadzić do fałszywej strony wyłudzającej login i hasło. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli podałeś minimum 5 poprawnych elementów procedury. 0,5 pkt – jeśli podałeś 3–4. 0 pkt – jeśli mniej niż 3. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 3. OSINT ORGANIZACJI Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- Poprawne informacje mogą obejmować: - oficjalną domenę, - siedzibę, - numery telefonów, - profile społecznościowe, - nazwy działów, - publiczne dokumenty, - publicznie widoczne używane usługi, - aktualne wydarzenia lub komunikaty. Najważniejszy wniosek: Atakujący może połączyć kilka prawdziwych informacji i stworzyć wiadomość, która wygląda znacznie bardziej wiarygodnie. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli znalazłeś minimum 6 z 8 rodzajów informacji i wskazałeś 3, które mogą ułatwić socjotechnikę. 0,5 pkt – jeśli znalazłeś 3–5 rodzajów informacji. 0 pkt – jeśli mniej niż 3. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 4. PHISHING CZY PRAWDZIWA WIADOMOŚĆ? Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- SCENARIUSZ A: Najbardziej rozsądna ocena: WYMAGA WERYFIKACJI lub NISKIE PODEJRZENIE. Dlaczego: - nie ma linku do logowania, - informacja odsyła do firmowego intranetu, - mimo wszystko adres nadawcy i kontekst warto zweryfikować. SCENARIUSZ B: WYSOKIE PODEJRZENIE. Dlaczego: - inna domena nadawcy, - presja na natychmiastowe działanie, - link do logowania, - myląca struktura adresu. SCENARIUSZ C: NISKIE PODEJRZENIE lub WYMAGA WERYFIKACJI. Dlaczego: - brak linku do logowania, - zalecenie korzystania z oficjalnej strony, - treść odpowiada dobrej praktyce bezpieczeństwa. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli poprawnie oceniłeś wszystkie 3 scenariusze i podałeś sensowne uzasadnienie. 0,5 pkt – jeśli poprawnie oceniłeś 2. 0 pkt – jeśli poprawnie oceniłeś mniej niż 2. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 5. CO JEŚLI JUŻ KLIKNĄŁEŚ? Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- Poprawne działania: B – zmienić hasło przez prawdziwy serwis, C – sprawdzić aktywne sesje i wylogować inne urządzenia, D – sprawdzić lub włączyć MFA, A/F – zgłosić incydent i powiedzieć administratorowi, co zostało wpisane, G – zmienić hasło także w innych usługach, jeśli było używane ponownie. Dokładna kolejność A/F, C i D może zależeć od procedur organizacji. Najważniejsze jest szybkie ograniczenie skutków. NIEPRAWIDŁOWE DZIAŁANIE: E – "Nie robić nic, jeśli konto nadal działa." PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli wskazałeś wszystkie najważniejsze działania i odrzuciłeś E. 0,5 pkt – jeśli pominąłeś maksymalnie 2 poprawne działania, ale odrzuciłeś E. 0 pkt – jeśli uznałeś E za poprawne. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- 6. CYBER CHALLENGE – FINAŁ Maksymalnie: 1 pkt ---------------------------------------------------------------------- Najważniejsze sygnały: - "Dział IT" to tylko nazwa wyświetlana – trzeba sprawdzić prawdziwy adres, - domena company-support.example nie musi należeć do organizacji, - w linku "microsoft.com" występuje tylko jako część subdomeny, - właściwa domena szkoleniowa jest inna niż microsoft.com, - presja czasu: "do godziny 14:00", - groźba blokady konta, - próba nakłonienia do wykonania operacji związanej z MFA, - wiadomość powinna zostać zweryfikowana niezależnym kanałem. Poprawna reakcja użytkownika: - nie klikać, - wejść samodzielnie na znany portal, - skontaktować się z IT, - zgłosić podejrzaną wiadomość. Poprawna reakcja administratora: - zweryfikować zgłoszenie, - ostrzec użytkowników, jeśli to kampania phishingowa, - zablokować znane złośliwe domeny/adresy, jeśli jest taka możliwość, - sprawdzić, czy ktoś podał dane logowania, - w razie potrzeby wymusić zmianę hasła / unieważnić sesje. PRZYZNAJ SOBIE: 1 pkt – jeśli znalazłeś minimum 6 sygnałów i podałeś poprawny sposób reakcji. 0,5 pkt – jeśli znalazłeś 3–5 sygnałów. 0 pkt – jeśli mniej niż 3. MÓJ WYNIK: ____ / 1 pkt ====================================================================== SUMA PO ZAJĘCIACH 2 ====================================================================== Ćwiczenie 1: ____ / 1 Ćwiczenie 2: ____ / 1 Ćwiczenie 3: ____ / 1 Ćwiczenie 4: ____ / 1 Ćwiczenie 5: ____ / 1 Cyber Challenge: ____ / 1 SUMA: ____ / 6 pkt ====================================================================== WYNIK KOŃCOWY ====================================================================== ZAJĘCIA 1: ____ / 4 pkt ZAJĘCIA 2: ____ / 6 pkt ŁĄCZNIE: ____ / 10 pkt ====================================================================== SKALA SAMOOCENY ====================================================================== 10 pkt – bardzo dobrze Rozpoznaję podstawowe sygnały phishingu, potrafię sprawdzać domeny, korzystać z podstawowych technik OSINT i wiem, jak reagować. 8–9 pkt – dobrze Rozumiem większość zagadnień, ale w kilku sytuacjach potrzebuję jeszcze praktyki. 6–7 pkt – podstawy opanowane Rozpoznaję najbardziej oczywiste zagrożenia, ale część technik wymaga powtórzenia. 4–5 pkt – do przećwiczenia Rozumiem ogólną ideę, ale mogę łatwo przeoczyć mniej oczywiste sygnały. 0–3 pkt – warto wrócić do ćwiczeń Potrzebuję ponownie przejść przez przykłady i poćwiczyć weryfikowanie wiadomości oraz adresów. ====================================================================== KRÓTKA SAMOOCENA UCZNIA ====================================================================== Nie oddajesz prowadzącemu odpowiedzi z każdego zadania. Po sprawdzeniu wpisz tylko: MÓJ WYNIK: ______ / 10 pkt Dla siebie odpowiedz jeszcze na 3 pytania: 1. Co już potrafię dobrze? ____________________________________________________________ 2. Co było dla mnie najtrudniejsze? ____________________________________________________________ 3. Co powinienem jeszcze przećwiczyć? ____________________________________________________________ ====================================================================== KONIEC ======================================================================